Landschapsbeheer Flevoland

Ons werk Soortenbeheer en monitoring

De eikenprocessierups is de larve van een onopvallende nachtvlinder. Deze vlinder legt zijn eitjes in augustus in de toppen van eikenbomen. Wanneer de eiken het jaar erna rond half april in blad komen, komen de eitjes uit. De rupsen hebben lange, witte haren, maar voordat ze de beruchte brandharen krijgen, vervellen ze eerst een aantal malen. Vanaf mei zijn de rupsen zover gegroeid dat ze brandharen hebben. De brandharen zijn 0,1-0,2 mm lang, en laten makkelijk los waarna ze door de wind worden verspreid. De rupsen verpoppen begin juli tot een bruinige nachtvlinder. De vrouwtjes hiervan zetten in augustus hun eitjes weer af. Aanschouwelijk  filmpje van DvhN.
De eikenprocessierups dankt zijn naam aan de manier waarop alle rupsen (in processie) over de bomen kruipen tussen hun zelfgemaakte nest en de boomtoppen waar ze zich voeden met de jonge bladeren. De bladeren worden tot aan de nerf kaalgevreten.
De eikenprocessierups is, anders dan veel mensen denken, in Nederland  een inheemse diersoort . De eerste professionele bestrijdingsacties tegen de rups dateren al van 1800.

Voorkomen is beter dan genezen.
De overlast van processierupsen kan preventief worden aangepakt. Dat gebeurt door de rupsen te doden voor ze de brandharen krijgen die zoveel gezondheidsklachten en overlast geven. Als de processierupsen hun brandharen hebben ontwikkeld, maakt preventieve bestrijding plaats voor curatieve bestrijding. Curatieve bestrijding betekent voor gemeenten en andere terreinbeheerders het wegzuigen of wegplukken van de nesten. Voor particulieren is dit geen optie vanwege de overlast die de brandharen veroorzaken zonder uitgebreide beschermingsmaatregelen.

Preventieve bestrijding

  • beheer gericht op meer biodiversiteit
  • stimuleren natuurlijke vijanden
  • beplanting aanpassen
  • gebruik feromoonvallen om aantallen te onderzoeken
  • bestrijding met aaltjes (als de rupsen net uit het ei komen)
  • bestrijding met bacteriepreparaat

Het gebruik van bacteriepreparaten raadt Landschapsbeheer sterk af omdat, behalve de eikenprocessierupsen, ook alle andere rupsen gedood worden. Ook de natuurlijke vijanden zoals roofinsecten gaan dood. Dit is een ecologisch probleem want juist op de eik leven tot wel honderd soorten rupsen en nog veel meer insecten die weer belangrijk zijn als voedsel voor andere dieren, bijvoorbeeld vogels.