Landschapsbeheer Flevoland

Werkvelden Bakens in de tijd

Als bewoners van Flevoland zijn we er aan gewend om op de voormalige zeebodem te leven. Maar waar ter wereld worden er zulke grote gebieden drooggelegd en vervolgens ontgonnen en ingericht?  In Flevoland zijn dan ook allerlei bijzondere constructies te vinden die speciaal zijn ontworpen en zo getuigen van de unieke ontstaansgeschiedenis. 

Landschapsbeheer heeft vorig jaar, in opdracht van het Waterschap, een verkenning van het watererfgoed in Flevoland uitgevoerd. Dit leverde een Attentielijst Watererfgoed op met daarin het watererfgoed dat de moeite waard is om te behouden. Voorbeelden van dit watererfgoed zijn loswallen, al dan niet met zwaaikom, verschillende typen stuwen en oeverconstructies. Het rapport is hier te vinden.

Inmiddels zijn de objecten op deze lijst nader bekeken en is de waarde van deze objecten bepaald met behulp van waarderingscriteria die zijn gebaseerd op criteria van de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed. Met de gegevens kan het waterschap gefundeerde keuzes maken welke elementen bewaard blijven en welke elementen vervangen kunnen worden als dit nodig is om het watersysteem up to date te houden. In 2018 is er een soortgelijk onderzoek gedaan in de Noordoostpolder in opdracht van de provincie. Dat rapport is hier te vinden. Informatie: Lodewijk van Kemenade, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Zwaaikom

zwaaikom luttelgeest pjb largekaart ligging zwaaikommen nopSchepen, die in het verleden landbouwproducten afvoerden, hadden ruimte nodig om te keren. Dat was in de smalle vaarten en tochten van de Noordoostpolder en Oostelijk Flevoland onmogelijk. Daarom werden plaatselijk verbredingen in de waterwegen (zogeheten zwaaikommen) aangelegd op plaatsen dichtbij een loswal. 

De zwaaikommen hebben hun functie voor vrachtschepen allang verloren; alle bieten e.d. gaat tegenwoordig met een vrachtwagen. Op veel plaatsen zijn de zwaaikommen nog wel herkenbaar in het landschap aanwezig. De vraag is hoe lang dit nog zo blijft. Geleidelijk verdwijnen de kommen omdat ze worden volgestort met de zeefgrond die vrijkomt bij het sorteren van aardappelen, bollen en uien. Uit onderzoek blijkt dat in de Noordoostpolder nog maar een paar zwaaikommen in originele staat zijn. 

Naast cultuurhistorische waarde hebben de zwaaikommen een groot ecologisch belang. De inhammen vormen een onderbreking in de van beschoeiing voorziene oevers. Daardoor zijn het pareltjes van natuurlijke begroeiing in de strakke vaarten en tochten. Ze leveren een beschutte plaats voor riet- en oeverbewonende vogels als de kleine karekiet, de rietgors en in sommige gevallen de blauwborst.