Landschapsbeheer Flevoland

Werkvelden Bakens in de tijd

img 2211 largeIn het visvijvergebied bij Lelystad is een bijzonder stukje cultuurhistorie te vinden. De architect Romke de Vries heeft, naast twee woningen, ook een tweetal pomphuisjes voor de visvijvers ontworpen. Het bekendste van de twee stond op de dijk en was bekend als het hevelhuisje.  Een uniek gebouwtje voor een bijzondere functie; het veilig transporteren van water over een primaire waterkering. Het hevelhuisje was bijzonder stevig gebouwd om bestand te zijn tegen alle weersomstandigheden. Zo zaten er veel ijzeren balken in, zodat het huisje zelfs bestand was tegen kruiend ijs. In het begin stond er naast het hevelhuisje een baken.

Meest in het oog springend kenmerken zijn de ronde daken van alle vier de gebouwen en het kleurgebruik van wit met blauwe randen. De twee woonhuizen in het visvijvergebied staan op de monumentenlijst maar de twee kleine gebouwtjes niet.  De vier gebouwen samen vormden een samenhangend complex en droegen sterk bij aan het bijzondere landschappelijke karakter van het visvijvergebied. Het hevelhuisje was een markant gebouwtje dat midden op de dijk stond. Helaas is het afgebroken er vervangen door  een staalconstructie.

In het kader van het Oral History project van Landschapsbeheer heeft Carine Nieuwenhuis een interview afgenomen bij Wout Uijthoven die vanaf zijn veertiende een periode in het visvijvergebied gewoond heeft. De  volgende informatie over het hevelhuisje is uit dit interview afkomstig.

Via het hevelhuisje kwam IJsselmeerwater het gebied in en liep via een aanvoersloot naar alle visvijvers. In het hevelhuisje liggen twee buizen van 90 cm doorsnede. Die mochten niet zomaar door de dijk gelegd worden i.v.m. de eventuele risico’s. Daarom is er een dubbele hevel aangelegd. In het hevelhuisje staat een elektrische pomp die die buizen vacuüm zuigt en dan stroomt het water op eigen kracht door de hevel.

2012 05 09 hevelhuisje 1 largeBeneden aan de dijk staat het tweede huisje. Daar kon per buis geregeld worden hoe snel het water naar binnen stroomt. De capaciteit van dit systeem was groot omdat de totale oppervlakte van het visvijvergebied 220 ha was. Hiervan bestond een groot deel uit water. Zelfs als de buizen niet helemaal open stonden zag je in het IJsselmeer al een kolk ontstaan. De waterstoom werd met opzet zo beperkt mogelijk gehouden om te voorkomen om te voorkomen dat de roosters die achter de hevel geplaatst zijn zouden bezwijken. Hoofddoel van die roosters was ongewenste instroom van roofvis uit het IJsselmeer naar het visvijvergebied te voorkomen.